ALİ RIZA GÜNGEN: ORTA VADEDE HEPİMİZ BATIĞIZ (21. 09. 2018)

179

20 Eylül’de açıklanan YEP’in beklentisi Türkiye ekonomisindeki sert çalkantı ve durgunluğun birkaç çeyrek sonra yerini toparlanmaya bırakması. Ekonomi yönetimindeki sürüklenme ve kısa vadeli önlemlerin plansızlığı ise aslında orta vadeli hedeflerin yine tutmama ihtimalinin kuvvetli olduğunu söylemeyi gerektiriyor.
Türkiye’nin kur krizi çok hızlı bir şekilde reel sektöre sirayet etti. Baş döndürücü hızla gerçekleşen gelişmelere ekonomi yönetiminin kifayetsizliği eklenince Türkiye’deki durgunlaşma eğiliminin daralmaya dönmesi olasılığı arttı. Durum eski adıyla Orta Vadeli Program (OVP), yeni adıyla Yeni Ekonomi Programı (YEP) açıklamasıyla krizi yönetenler tarafından da kısmen kabul edildi.
HER YIL BİR ADET OVP (YEP), SABAHLARI TOK KARNINA
AKP’nin iktidarda olduğu dönemdeki 14. OVP ([
ihracat, kişi başı gelir ve işsizlik hedef rakamlarıyla gerçekleşen rakamları derledim. örneğin OVP 2011-13, bir önceki yılda yani 2010 yılı sonbaharında açıklandı. OVP 2011-13 için tabloda 2011 yılı hedeflerini aldım. OVP’lerin her yıl sonbaharda açıklandığını düşünürsek aslında yaklaşık 15 ay sonrasına dair hedefleri derlemiş oldum. OVP’nin etkisinin sınırlı kalmasının nedeninin sürekli sapma olduğunu bu tabloya bakarak da söylemek mümkün. (i)



Bu yıl Yeni Ekonomik Program’da biraz daha gerçekçi olunması isteği bizzat Bakan Albayrak’ın ağzından önümüzdeki 15 ayda işsizler ordusuna 800 bin kişinin katılacağının ve (yüzde 12,1 işsizlik oranı öngörüsünün anlamı budur), bu yıl için dolar bazında milli gelirin yüzde 10 azalacağının açıklanmasına (763 milyar Dolar GSYH öngörüsünün anlamı budur) neden oldu. Ancak kısa sürede muazzam teknolojik atılım yapılacağı, proje iptallerinden kamuda tasarruf ofislerine atılacak adımlarla 2019’da kamunun 60 milyar tasarruf sağlayacağı, vergi gelirleri artırılırken adaletin sağlanacağı gibi beyanatlar oldukça temelsiz bırakıldı.
Cumhurbaşkanı ve adamları (ii) ekonomideki[

. Ancak bu uğraş çok sayıda sözleşmenin yeniden kaleme alınması gerekliliği nedeniyle belirsizliği artırdı. Hazine ve Maliye Bakanlığı karardan bir hafta geçmeden yeni açıklama yaparak piyasanın istekleri doğrultusunda düzenlemenin altının doldurulacağını beyan etti.
BDDK’nın lira üzerindeki spekülasyon kanallarını kurutmak için 13 Ağustos’ta getirdiği swap limiti düzenlemesi liranın maliyetini artırıp piyasa faizine olumsuz etkide bulundu. Sonuç 17 Eylül’de
[

15 Eylül’de gerçekleştirilen
[
işaret ediyor. Başka bir deyişle, ekonomi yönetimi, krizin kapsamı karşısında
[
. İktisatçılar, fırtınalı mevsimlerde sadece, kasırga geride kaldığında okyanusun yine durgun olacağını söylüyorlarsa önlerine fazlasıyla kolay ve fazlasıyla faydasız bir görev koymuşlardır” yazdığında, ekonominin sürekli dengeleneceği beklentisi içindeki ana akım iktisatçıların nasıl yanlış bir değerlendirme içinde bulunduğunu anlatmak istiyordu. Bu pasajdan geriye “uzun vadede hepimiz ölmüş olacağız” aforizması kalmış görünse de kasırganın geçmesini beklemenin faydasızlığını hatırlatmak gerekli.
20 Eylül’de açıklanan YEP’in beklentisi Türkiye ekonomisindeki sert çalkantı ve durgunluğun birkaç çeyrek sonra yerini toparlanmaya bırakması. Ekonomi yönetimindeki sürüklenme ve kısa vadeli önlemlerin plansızlığı ise aslında orta vadeli hedeflerin yine tutmama ihtimalinin kuvvetli olduğunu söylemeyi gerektiriyor.
Krizi yönetmeye kalkanlar uluslararası konjonktürü okuyamadıklarından önlerine fazlasıyla kolay bir görev koymuş durumdalar. Yerel seçimlere kadar idare et, kamuda tasarruf et, teşvik ver, emeği baskıla ve bekle… Son yıllarda sadece rejim değişikliğine ve dar bir kadronun istikbaline odaklandıkları için uzun vadeyle bir işlerinin kalmadığını biliyorduk. Ama açıkladıkları temelsiz program orta vadede hepimizin batık olma olasılığını güçlendiriyor.
(i) 2018 gerçekleşme verileri, YEP geçici tahminleridir. Politika yapıcılar OVP’leri hazırlarken geçerli olan seriler ile tabloyu hazırladım. örneğin 2014 öncesi işsizlik verisi için 2014’e kadar kullanılan TüİK işsizlik veri serisini kullandım. 2016 öncesi milli gelir hesabı için eski GSYH serisini kullandım. Eski GSYH serisine göre hasıla rakamlarını ileten Ekin Değirmenci’ye teşekkür ederim.
(ii)
Bir sistemden söz edilemeyeceği için bu ifadeyi kullanıyorum, eril çağrışım için özür dilerim, ancak misojinist söylemleri sıklıkla kullanan bir yönetim aygıtı için başka bir ifade uygun olmayacaktır. [kck]div align=center[rn][rn][rn]21 EYLüL 2018 – GAZETE DUVAR